Γιωργος Χριστόπουλος*: Άρθρο 51 του ν. 5355/2026: Μια ουσιαστική δικαίωση των παρεμβάσεων της Επιτροπής για τη δήλωση των ακινήτων στο Μ.Ι.Δ.Α.
το ημερολόγιο ενός φοροτεχνικού
Η τελική διαμόρφωση του άρθρου 51 του ν. 5355/2026 (ΦΕΚ Α΄ 188/13.11.2026), σχετικά με τη διόρθωση των δηλώσεων στοιχείων ακινήτων για την ορθή απεικόνισή τους στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.), αποτελεί μια θετική εξέλιξη και μια ουσιαστική επιβεβαίωση της σημασίας του θεσμικού διαλόγου μεταξύ της Πολιτείας και των φορέων της αγοράς.
Η Διαρκής Επιστημονική Επιτροπή Φορέων της Αγοράς στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, από την πρώτη στιγμή, ανέδειξε την ανάγκη να δοθεί στους φορολογουμένους η δυνατότητα να διορθώσουν παλαιότερα λάθη ή ελλείψεις στις δηλώσεις Ε9, χωρίς να βρεθούν αντιμέτωποι με δυσανάλογες επιβαρύνσεις. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η διευκόλυνση αυτή πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς κανόνες, φορολογική δικαιοσύνη και ίση μεταχείριση.
Με διαδοχικές παρεμβάσεις και υπομνήματα προς την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, τη διοίκηση της ΑΑΔΕ και τα αρμόδια κοινοβουλευτικά όργανα, η Επιτροπή κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της αρχικής ρύθμισης.
Ιδιαίτερη θετική αναφορά αξίζει στον Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Δημήτρη Μαρκόπουλο. Η ανταπόκρισή του στις επισημάνσεις μας, η προσεκτική ακρόαση των προβληματισμών και των προτάσεών μας ήδη από το αρχικό στάδιο, καθώς και η συμβολή του στην προώθησή τους, υπήρξαν σημαντικά στοιχεία αυτής της θετικής εξέλιξης. Η στάση του αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ουσιαστικού θεσμικού διαλόγου, στον οποίο οι τεκμηριωμένες προτάσεις των φορέων της αγοράς δεν ακούγονται απλώς, αλλά μπορούν να συμβάλουν έμπρακτα στη βελτίωση της νομοθεσίας.
Η παρέμβαση της Επιτροπής στη Βουλή
Η θεσμική αυτή προσπάθεια δεν περιορίστηκε στην ανταλλαγή εγγράφων.
Στις 9 Νοεμβρίου 2026, κατά τη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, είχα την ευκαιρία, ως Πρόεδρος της Επιτροπής, να παρουσιάσω τις θέσεις και τις προτάσεις μας ενώπιον των μελών της κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Ειδικά για το άρθρο 51, επισημάναμε μεταξύ άλλων ότι για λόγους φορολογικής ισότητας έπρεπε να διαχωριστούν με σαφήνεια δύο διαφορετικές περιπτώσεις: αφενός, η διόρθωση στοιχείων ακινήτων που είχαν ήδη δηλωθεί και, αφετέρου, η πρώτη δήλωση δικαιωμάτων που δεν είχαν δηλωθεί ποτέ.
Παράλληλα, αναδείξαμε την ανάγκη δίκαιης αντιμετώπισης όσων είχαν δηλώσει περισσότερα στοιχεία και είχαν καταβάλει αυξημένο ΕΝΦΙΑ, καθώς και όσων είχαν ήδη προβεί οικειοθελώς σε διορθώσεις και είχαν καταβάλει τους αντίστοιχους φόρους και επιβαρύνσεις.
Δηλαδή φορολογούμενοι που είχαν δηλώσει μεγαλύτερη ακίνητη περιουσία από την πραγματική και κατέβαλαν αυξημένο ΕΝΦΙΑ πρέπει να έχουν τη δυνατότητα συμψηφισμού των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών με μελλοντικές οφειλές ΕΝΦΙΑ, κατά παρέκκλιση των γενικών διατάξεων περί παραγραφής.
Η πρόταση αυτή (όπως υπογραμμίσαμε) δεν συνεπάγεται άμεση επιστροφή χρημάτων, αλλά αποκαθιστά την ισορροπία μεταξύ φορολογουμένων που υποδήλωσαν και εκείνων που υπερδήλωσαν την περιουσία τους.
Όπως χαρακτηριστικά τονίσαμε:
«Η διόρθωση των λαθών πρέπει να διευκολύνεται, αλλά η φορολογική συνέπεια δεν πρέπει να μετατρέπεται σε μειονέκτημα για τον συνεπή φορολογούμενο».
Η πρόταση αυτή συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη θέση της Επιτροπής για την καθιέρωση ενός ουσιαστικού «Καθεστώτος Συνεπούς Φορολογουμένου».
[Δείτε εδώ το βίντεο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης https://urldog.net/9Q ]
Η παρέμβαση του Προέδρου της Επιτροπής στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής – 9 Νοεμβρίου 2026.
Τι προβλέπει τελικά η νέα διάταξη
Με την τελική νομοθετική διατύπωση, η οποία διαμορφώθηκε με πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και της πολιτικής ηγεσίας του, υπό τον Υπουργό κ. Κυριάκο Πιερρακάκη, αποτυπώθηκαν σε σημαντικό βαθμό βασικές επισημάνσεις και προτάσεις που είχαν τεθεί στο πλαίσιο της διαβούλευσης και προ παντός με δίκαιη διάκριση μεταξύ δήλωσης διαφόρων στοιχείων και δήλωσης εντελώς αδήλωτων ακινήτων. Είναι δε σημαντικό, ότι τελικά υπερψηφίστηκε με 215 ψήφους!
Ειδικότερα, για τα έτη 2014 έως και 2026, προβλέπεται ότι οι υπόχρεοι μπορούν να υποβάλουν δηλώσεις με τα ορθά στοιχεία των ακινήτων τους, έως το τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του Μ.Ι.Δ.Α., χωρίς την επιβολή του φόρου κάθε έτους, των τόκων και των προστίμων που προκύπτουν από τη διόρθωση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι η απαλλαγή από τον κύριο φόρο δεν καταλαμβάνει τις περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε δηλωθεί δικαίωμα επί του ακινήτου μέχρι την έναρξη ισχύος της διάταξης.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η τελική διάταξη προσδιορίζει ρητά τις κατηγορίες φορέων (πιστωτικών ιδρυμάτων και των διαχειριστών πιστώσεων) που εξαιρούνται από την εφαρμογή της, ενώ προβλέπει την έκδοση των αναγκαίων αποφάσεων για τη διαδικασία και τις λεπτομέρειες υλοποίησής της.
Με τον τρόπο αυτό γίνεται σαφέστερος ο διαχωρισμός μεταξύ της διόρθωσης ήδη δηλωμένων στοιχείων και της πρώτης δήλωσης αδήλωτων δικαιωμάτων.
Σαφής διάκριση και για τις περιπτώσεις ουσιωδών αποκλίσεων
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχουν αντιμετωπιστεί όλα τα ζητήματα που έθεσε η Επιτροπή, όπως η ουσιαστική διάκριση μεταξύ διόρθωσης και απόκρυψης ακίνητης περιουσίας, που θέσαμε στο συμπληρωματικό υπόμνημα μας για τις περιπτώσεις ουσιωδών αποκλίσεων.
Συγκεκριμένα προτείναμε να εξετάζεται το περιεχόμενο της αρχικής δήλωσης, ώστε να μην αντιμετωπίζονται ως απλές διορθώσεις περιπτώσεις στις οποίες έχει ουσιαστικά παραλειφθεί σημαντικό μέρος της ακίνητης περιουσίας.
Ενδεικτικά:
- Φορολογούμενος που είχε δηλώσει ποσοστό συνιδιοκτησίας 10%, ενώ το πραγματικό ποσοστό του ήταν 100%.
- Φορολογούμενος που είχε δηλώσει το οικόπεδο, αλλά όχι το κτίσμα που βρίσκεται σε αυτό.
- Φορολογούμενος που είχε δηλώσει μόνο έναν όροφο, ενώ υπήρχαν και άλλοι όροφοι που δεν είχαν περιληφθεί στη δήλωση.
- Φορολογούμενος που είχε δηλώσει ακίνητο επιφάνειας 50 τ.μ., ενώ η πραγματική επιφάνεια ανερχόταν σε 150 τ.μ.
Εδώ θα μπορούσε να λειτουργήσει η καθιέρωση ενός αντικειμενικού κριτηρίου αναλογικότητας ανά δικαίωμα (ΑΤΑΚ).
Ενδεικτικά: εφόσον από τη διόρθωση των ανακριβών στοιχείων (όπως π.χ. τα τετραγωνικά μέτρα) προκύπτει συνολική διαφορά κύριου φόρου άνω ενός συγκεκριμένου ορίου (π.χ. 1.000,00 ευρώ ανά ΑΤΑΚ), να εφαρμόζεται ό,τι ισχύει και για τα μη δηλωθέντα ακίνητα.
Με τον τρόπο αυτό, διαχωρίζονται μικρές αποκλίσεις επιφάνειας, οι οποίες οφείλονται σε διαφορετικό τρόπο μέτρησης, στον υπολογισμό των τοίχων, στους ημιυπαίθριους χώρους ή στην αναλογία των κοινόχρηστων χώρων γεγονός που είναι εύλογο να αντιμετωπίζονται ως πραγματικές διορθώσεις, από τις περιπτώσεις εκτεταμένης απόκρυψης φορολογητέας ύλης, διασφαλίζοντας τόσο την ίση μεταχείριση των συνεπών φορολογουμένων όσο και τα δημόσια έσοδα.
Κλείνοντας να σημειώσουμε ότι η διάταξη προβλέπει επίσης τη δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, ενώ οι λεπτομέρειες εφαρμογής θα καθοριστούν με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ.
Γιατί η επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα κριθεί μόνο από το πόσοι φορολογούμενοι θα αξιοποιήσουν τη ρύθμιση, αλλά κυρίως από το εάν τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν θα είναι πραγματικά πλήρη, ακριβή και αξιοποιήσιμα.
Η Επιτροπή δεν προσέγγισε το άρθρο 51 ως μια απλή ευκαιρία διόρθωσης παλαιών δηλώσεων Ε9, αλλά ως μια σημαντική θεσμική παρέμβαση που μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για τη δημιουργία ενός αξιόπιστου και ολοκληρωμένου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων.
Ένα θετικό βήμα, με εκκρεμότητες που πρέπει να παρακολουθηθούν
Η τελική ρύθμιση αποτελεί αναμφίβολα ένα θετικό βήμα.
Παραμένουν θέματα που χρειάζονται προσεκτική αντιμετώπιση κατά την εφαρμογή της διάταξης, όπως η δίκαιη μεταχείριση όσων είχαν δηλώσει περισσότερα ακίνητα ή δικαιώματα και κατέβαλαν αυξημένο ΕΝΦΙΑ, καθώς και όσων είχαν ήδη διορθώσει οικειοθελώς τις δηλώσεις τους και είχαν καταβάλει φόρους, τόκους ή πρόστιμα. Εξίσου σημαντική είναι η σαφής ενημέρωση των φορολογουμένων και η ορθή διασταύρωση των στοιχείων με τα διαθέσιμα μητρώα.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρμογή της ρύθμισης και να καταθέτει τεκμηριωμένες προτάσεις, με στόχο ένα Μ.Ι.Δ.Α. αξιόπιστο, λειτουργικό και δίκαιο για όλους.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: όταν ο θεσμικός διάλογος είναι ουσιαστικός και οι προτάσεις συνοδεύονται από συγκεκριμένες νομοθετικές λύσεις, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των ρυθμίσεων πριν αυτές εφαρμοστούν στην πράξη. Αυτός είναι και ο ρόλος μιας επιστημονικής επιτροπής που επιδιώκει να λειτουργεί ως ουσιαστικός συνομιλητής της Πολιτείας και της αγοράς.
*Ο Γιώργος Δ. Χριστόπουλος είναι Φοροτεχνικός – Οικονομολόγος, Συγγραφέας Φορολογικών Βοηθημάτων, Πρόεδρος της Διαρκούς Επιτροπής Αρωγής Φορολογικής Πολιτικής του Υπ. Οικονομικών, Επιστημονικός συνεργάτης του Taxheaven, τ. Καθηγητής ΤΕΙ